Ìtàn àti ìdàgbàsókè àsíá Amẹ́ríkà

ÀWỌN ÌṢẸ̀LẸ̀ ÀṢÀ ORÍLẸ̀-ÈDÈ AMẸ́RÍKÀ

Nígbà tí Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin kọ́kọ́ dá àsíá Amẹ́ríkà mọ̀ ní ọdún 1777, kò ní ìlà mẹ́tàlá àti ìràwọ̀ àádọ́ta tí ó mọ̀ lónìí. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé ó ṣì ní àsíá pupa, funfun, àti àwọ̀ búlúù, àsíá Amẹ́ríkà ní ìràwọ̀ mẹ́tàlá àti ìlà láti dúró fún àwọn ilé ìgbìmọ̀ mẹ́tàlá àkọ́kọ́ ti Amẹ́ríkà. Láti ìgbà òmìnira Amẹ́ríkà, a ti ṣe àtúnṣe àsíá orílẹ̀-èdè náà ní ìgbà mẹ́tàdínlọ́gbọ̀n ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀. Nígbàkúgbà tí a bá fi ìpínlẹ̀ kan (tàbí ìpínlẹ̀) kún ìṣọ̀kan náà, a ní láti fi ìràwọ̀ mìíràn kún igun òsì òkè àsíá náà. A mọ ẹ̀yà tuntun àsíá náà ní ọdún 1960 nígbà tí Hawaii di ìpínlẹ̀ kan. Nítorí náà, ìdàgbàsókè àsíá Amẹ́ríkà kì í ṣe ìtàn àmì Amẹ́ríkà nìkan, ṣùgbọ́n ìtàn ilẹ̀ àti ènìyàn orílẹ̀-èdè yìí. Àsíá Amẹ́ríkà jẹ́ àmì ìṣọ̀kan tí ó so àwọn ará Amẹ́ríkà pọ̀ láti ìlà oòrùn sí ìwọ̀ oòrùn, àríwá sí gúúsù. Ìpínlẹ̀ kọ̀ọ̀kan ní ìràwọ̀ tí a fi àwọ̀ búlúù hun tí ó dúró fún ìṣọ́ra, ìfaradà, àti ìdájọ́ òdodo. Àwọn ìlà pupa dúró fún ìgboyà nígbà tí funfun túmọ̀ sí mímọ́ àti àìlẹ́ṣẹ̀. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé a ti yí àwòrán àsíá Amẹ́ríkà padà - ó sì lè máa yípadà - bí a ṣe ń fi àwọn ìpínlẹ̀ kún un, pupa, funfun, àti àwọ̀ búlúù kò yí padà. Àwọn àwọ̀ wọ̀nyí dúró fún àwọn ànímọ́ àwọn ènìyàn Amẹ́ríkà jálẹ̀ ìtàn, jákèjádò orílẹ̀-èdè náà.

1777 – Àsíá Àkọ́kọ́ ti Amẹ́ríkà
Àsíá ìràwọ̀ 13 ni àsíá àkọ́kọ́ ti Amẹ́ríkà ní ọjọ́ kẹrìnlá oṣù kẹfà, ọdún 1777 nítorí ìgbésẹ̀ ìgbìmọ̀ aṣòfin. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ẹ̀rí fi hàn pé aṣòfin Francis Hopkinson ló ṣe àgbékalẹ̀ Àsíá náà (kì í ṣe Betsy Ross)

Àsíá Amẹ́ríkà ti ọdún 1795 – Ìràwọ̀ 15
Àsíá ìràwọ̀ mẹ́ẹ̀ẹ́dógún ló di àsíá wa ní ọjọ́ kìíní oṣù karùn-ún, ọdún 1795 nígbà tí a fi ìràwọ̀ méjì kún un tí ó dúró fún Vermont àti Kentucky.

1818 – Àsíá Kẹta ti Amẹ́ríkà wa
Àsíá ìràwọ̀ ogún náà padà sí àṣà bí Ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin ṣe pinnu láti padà sí àwọn ìlà mẹ́tàlá, ṣùgbọ́n wọ́n fi àwọn ìràwọ̀ kún un fún àwọn ìpínlẹ̀ tuntun márùn-ún. Wọ́n tún mọ Àsíá yìí sí “Àsíá Ìràwọ̀ Ńlá” nítorí pé a máa ń ṣètò àwọn ìràwọ̀ ogún náà láti ṣẹ̀dá ìràwọ̀ kan nígbà míì.

Àmì Ìràwọ̀ 31 ti Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà 1851 –
Nígbà tí wọ́n ṣe àgbékalẹ̀ rẹ̀ ní ọdún 1851, àsíá yìí fi kún ìpínlẹ̀ California, wọ́n sì lò ó fún ọdún méje gbáko. Millard Fillmore, James Buchanan àti Franklin Pierce nìkan ni àwọn ààrẹ tó ṣiṣẹ́ nígbà tí wọ́n lo àsíá ìràwọ̀ 31 náà.

Àsíá USA 1867 – 37
Wọ́n kọ́kọ́ lo Àsíá Ìràwọ̀ 37 ní ọjọ́ kẹrin oṣù Keje, ọdún 1867. Wọ́n fi ìràwọ̀ mìíràn kún ìpínlẹ̀ Nebraska, wọ́n sì lò ó fún ọdún mẹ́wàá.

Àsíá Amẹ́ríkà ti ọdún 1896 – Ìràwọ̀ 45
Ní ọdún 1896, àsíá ìràwọ̀ 45 dúró fún orílẹ̀-èdè náà pẹ̀lú Utah gẹ́gẹ́ bí ìpínlẹ̀ ìjọba. Wọ́n lo àsíá yìí fún ọdún 12, wọ́n sì rí àwọn ààrẹ mẹ́ta nígbà tí wọ́n ń lò ó.

1912 – Ìràwọ̀ 48 Àsíá Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà
Ní ọjọ́ kẹrin oṣù keje, ọdún 1912, àsíá Amẹ́ríkà rí ìràwọ̀ mẹ́rìndínlọ́gọ́ta pẹ̀lú àfikún New Mexico àti Arizona. Àṣẹ Àgbà láti ọwọ́ Ààrẹ Taft fi ìwọ̀n àsíá náà múlẹ̀, ó sì pèsè fún títò àwọn ìràwọ̀ sí ìlà mẹ́fà tí ó wà ní ìlà mẹ́jọ, ojú kan ṣoṣo ti ìràwọ̀ kọ̀ọ̀kan láti wà ní òkè.

Àsíá Amẹ́ríkà 1960 – Ìràwọ̀ 50
Àsíá òde òní wa ni a kọ́kọ́ gbé kalẹ̀ ní ọdún 1960 nígbà tí wọ́n fi Hawaii kún un gẹ́gẹ́ bí ìpínlẹ̀ ìjọba, ó sì ti jẹ́ àmì orílẹ̀-èdè wa fún ohun tó lé ní àádọ́ta ọdún. Ó ti rí àwọn ààrẹ mọ́kànlá títí di ìsinsìnyí.